Rò hậu môn là gì? Các biến chứng và phương pháp điều trị

Tuy không phổ biến như bệnh trĩ, viêm loét dạ dày nhưng rò hậu môn là bệnh lý đường tiêu hóa thường gặp phải gây phức tạp cho cuộc sống hàng ngày, mất tự tin và khó kiểm soát. Mặc dù tỉ lệ mắc tương đối cao nhưng hiểu biết về bệnh này còn hạn chế, chưa ý thức được sự nguy hiểm của căn bệnh này.

1. Rò hậu môn là gì?

Bệnh rò hậu môn là một bệnh nhiễm khuẩn mãn tính, là biến chứng của bệnh áp xe hậu môn trực tràng. Sau một thời gian dài không điều trị dứt điểm, điều trị muộn hoặc tái phát nhiều lần, ổ áp xe bị vỡ và tạo thành chỗ nối bất thường giữa hậu môn và vùng da xung quanh. Tuy không nguy hiểm nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.

Việc phát hiện đường đi của đường rò qua giải phẫu cơ thắt hậu môn có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của ca phẫu thuật. Nếu không xác định được mục tiêu của đường rò, hầu hết các ca phẫu thuật đều thất bại và dẫn đến tái phát hoặc không kiểm soát được. Vì vậy, việc phân loại bệnh rò hậu môn là vô cùng quan trọng.

Rò hậu môn là một bệnh lý có tỉ lệ mắc tương đối cao ở đường tiêu hóa
Rò hậu môn là một bệnh lý có tỉ lệ mắc tương đối cao ở đường tiêu hóa

1.1. Dựa trên tính chất đường rò

  • Đường rò đơn giản: có lỗ trong, lỗ ngoài, đường rò nối lỗ trong và lỗ ngoài.
  • Đường rò phức tạp: ngoằn ngoèo, nhiều ngóc ngách, có thể có nhiều lỗ trong, nhiều lỗ ngoài, thậm chí có hai lỗ ngoài ở hai bên hậu môn (đường rò hình móng ngựa).

1.2. Dựa trên mối quan hệ của đường rò với cơ thắt

  • Đường rò xuyên qua cơ thắt phần thấp: là đường rò đi qua nửa dưới của cơ thắt ngoài, thường gặp nhưng dễ điều trị.
  • Đường rò xuyên cơ thắt phần cao: Đường rò đi qua các phần cao hơn của cơ co bóp bên ngoài, là một loại đường rò ít phổ biến hơn.
  • Đường rò trên cơ thắt: Đường rò đi qua cơ thắt hoặc qua bó cơ trực tràng của cơ hậu môn, đây là một loại đường rò hiếm gặp.
  • Đường rò giữa các cơ thắt: đường rò này sẽ đi qua cơ thắt ngoài và cơ thắt trong. Trong nhiều trường hợp, cũng có một thành trực tràng tăng dần và một lỗ mở vào lòng trực tràng.
  • Đường rò ngoài cơ thắt: Đường rò đi từ khoang trên của cơ nâng, không qua cơ thắt. Đây là hậu môn của một ổ áp xe trên cơ thắt hậu môn.

2. Nguyên nhân gây nên bệnh rò hậu môn

Có nhiều yếu tố dẫn đến hình thành căn bệnh này, trong đó được chia làm 2 nguyên nhân: nguyên nhân chủ quan (do người bệnh gây ra) và nguyên nhân khách quan (yếu tố môi trường):

2.1. Nguyên nhân chủ quan

  • Trường hợp từng có tiền sử hoặc mắc các bệnh viêm nhiễm bộ phận sinh dục mà không điều trị dứt điểm hoặc bị tái phát nhiều lần.
  • Hệ miễn dịch kém, sức đề kháng kém dẫn đến chức năng phòng vệ của cơ thể hoạt động kém hiệu quả, thuận lợi cho sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh.
  • Quan hệ tình dục không an toàn, quan hệ tình dục thô bạo gây tổn thương bên ngoài có thể khiến vùng kín bị tổn thương, tạo môi trường thuận lợi dẫn đến viêm nhiễm.
  • Bụi bẩn tích tụ lâu ngày không được vệ sinh sạch sẽ tạo môi trường cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.

2.2. Nguyên nhân khách quan

  • Chấn thương do chơi thể thao hoặc hoạt động mạnh dẫn đến căng và rách một số bộ phận cơ, bao gồm cả cơ hậu môn.
  • Sự tác động của dị vật, phân cứng (trường hợp táo bón) khiến hậu môn bị tổn thương trong quá trình bài tiết, dẫn đến viêm nhiễm, sưng tấy có mủ.
  • Các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa như đại tràng, trĩ, táo bón, tiêu chảy,… gây kích ứng và tăng sức co bóp cũng là một yếu tố gián tiếp dẫn đến bệnh rò hậu môn.
  • Các biến chứng sau điều trị hoặc các bệnh liên quan đến phẫu thuật. Trong một số trường hợp, việc lựa chọn cơ sở y tế không đảm bảo chất lượng, quá trình chăm sóc và phục hồi sau phẫu thuật không được lưu ý cũng là những yếu tố dẫn đến bệnh rò hậu môn.
Bệnh rò hậu môn do nhiều nguyên nhân gây ra
Bệnh rò hậu môn do nhiều nguyên nhân gây ra

3. Triệu chứng của bệnh rò hậu môn

Bệnh rò hậu môn thường hay bị nhầm lẫn với bệnh áp xe hậu môn nên bạn cần đi  tham khám bác sĩ để phân biệt giữa hai bệnh này. Áp xe quanh hậu môn thường là những khối sưng, đau khi người bệnh ngồi xuống. Còn đối với bệnh rò hậu môn, bệnh thường có các triệu chứng điển hình như:

  • Chảy máu hậu môn ngay cả trước khi đi vệ sinh. Dịch mủ có màu trắng hoặc hồng, gây ẩm ướt ở hậu môn. Lượng dịch phụ thuộc vào tính chất của đường rò (nông hay sâu, lớn hay nhỏ, …).
  • Người bệnh thường cảm thấy đau khi đi vệ sinh, có thể kèm theo chảy máu hậu môn. Người bệnh phải nhịn đi vệ sinh nhiều lần trong ngày, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa, đồng thời gây tích tụ nhiều vi khuẩn có hại.
  • Việc vận động trở nên khó khăn hơn khi bệnh tiến triển. Tính chất cơn dai dẳng và tăng dần khi cơ thể vận động mạnh như mang vác vật nặng, đi lại, chạy nhảy, v.v.
  • Vùng da xung quanh hậu môn khá nhạy cảm, dễ bị kích ứng gây ngứa và viêm nhiễm. Ngoài cơn đau, người bệnh còn có thể bị sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, v.v.
Cần chú ý các triệu chứng của bệnh rò hậu môn để có phương pháp chữa trị kịp thời
Cần chú ý các triệu chứng của bệnh rò hậu môn để có phương pháp chữa trị kịp thời

4. Các hậu quả và biến chứng của bệnh rò hậu môn

Nếu bệnh không được điều trị triệt để sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm làm giảm sút sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

4.1. Gây nhiễm trùng

Bệnh rò hậu môn gây nên tình trạng lở loét, chảy mủ cộng với lượng vi khuẩn tích tụ trong phân, hậu môn dẫn đến nhiễm trùng. Bệnh làm giảm sức đề kháng, khiến người bệnh thiếu máu, tăng nguy cơ nhiễm trùng máu, thậm chí đe dọa đến tính mạng của người bệnh.

4.2. Tăng số lượng lỗ rò

Nếu không phẫu thuật, để tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn, bệnh sẽ lây lan khiến các cơ quan xung quanh hậu môn bị viêm nhiễm, số lượng lỗ rò cũng tăng lên khiến hậu môn đau nhức, khó co bóp, ảnh hưởng đến việc đại tiện dẫn đến việc điều trị khó khăn và phức tạp.

4.3. Tăng nguy cơ ung thư trực tràng

Tình trạng rò hậu môn tiến triển kéo dài sẽ dẫn đến xuất hiện các đường rò khác như lỗ rò ở trực tràng, bàng quang, trực tràng, niệu đạo,… Tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến các bộ phận xung quanh, thậm chí có thể dẫn đến ung thư trực tràng nếu không được điều trị kịp thời.

4.4. Giảm chất lượng cuộc sống

Bệnh rò hậu môn gây ra cảm giác đau đớn, khó chịu cho người bệnh. Do đó, người bệnh thường có tâm lý mệt mỏi, chán nản, mất tự tin, ảnh hưởng xấu đến công việc, học tập và đời sống vợ chồng, giảm sút đáng kể chất lượng cuộc sống.

Bệnh rò hậu môn làm giảm chất lượng cuộc sống
Bệnh rò hậu môn làm giảm chất lượng cuộc sống

5. Chẩn đoán bệnh rò hậu môn

Bác sĩ thường có thể chẩn đoán bệnh rò hậu môn bằng cách kiểm tra khu vực xung quanh niêm mạc hậu môn. Họ sẽ tìm kiếm một khe hở (vết nứt) trên da. Sau đó, nó sẽ cố gắng xác định độ sâu của đường và hướng của nó. 

Ngoài ra, có một số lỗ rò có thể không nhìn thấy trên bề mặt niêm mạc hậu môn. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể cần thực hiện các xét nghiệm bổ sung:

  • Nội soi bên trong hậu môn và trực tràng
  • Siêu âm hoặc MRI hậu môn để có cái nhìn rõ hơn về đường rò.
  • Đôi khi bạn cũng được gây mê để bác sĩ có thể kiểm tra lỗ rò.

Nếu phát hiện thấy lỗ rò, bác sĩ cũng có thể làm thêm các xét nghiệm như xét nghiệm máu, chụp X- quang, nội soi để chuẩn đoán tình trạng rò hậu môn này có liên quan đến bệnh viêm ruột hay Crohn hay không. 

Nội soi trực tràng để chuẩn đoán bệnh rò hậu môn
Nội soi trực tràng để chuẩn đoán bệnh rò hậu môn

6. Khi nào bệnh rò hậu môn cần phẫu thuật?

Khi thấy những dấu hiệu bất thường này, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín thăm khám để xác định ngay tình trạng bệnh. Bệnh rò hậu môn không thể tự lành nên cần nhận biết sớm và điều trị bằng phẫu thuật. Vậy khi nào bệnh rò hậu môn cần phẫu thuật?

6.1. Tác động của phẫu thuật ngay từ đầu

Nếu rò hậu môn do bệnh Crohn, có thể áp dụng phương pháp điều trị y tế để làm giảm các triệu chứng. Đối với các nguyên nhân khác, bệnh cần được điều trị bằng phẫu thuật.

Ngay ở giai đoạn đầu, khi có dấu hiệu sưng đau quanh hậu môn, lượng dịch tiết ra ít thì người bệnh cũng cần được điều trị bằng phương pháp tiểu phẫu. Phương pháp chủ yếu là can thiệp ngoại khoa để tống hết dịch, mủ từ trong ra ngoài. Kết hợp nằm viện, theo dõi và điều trị kháng sinh để làm khô ổ dịch.

6.2. Tác động sâu khi bệnh nặng

Với những trường hợp nặng, ổ viêm lớn và nhiễm trùng nặng thì người bệnh cần được tiến hành phẫu thuật ngay bằng các phương pháp phù hợp. Mục đích để làm khô dịch, loại bỏ mủ, tránh vi khuẩn có mặt gây nhiễm trùng nặng hơn.

Bệnh càng nặng càng khó điều trị dứt điểm. Vì vậy, ngay khi có những dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám ngay để biết có phải bị rò hậu môn hay không. Khi đã xác định được bệnh rò hậu môn, người bệnh nên tiến hành phẫu thuật để điều trị dứt điểm ngay tình trạng bệnh.

7. Điều trị bệnh rò hậu môn

Căn bệnh này không thể chữa khỏi hoàn toàn bằng phương pháp điều trị truyền miệng thông thường mà cần phải can thiệp ngoại khoa để điều trị dứt điểm. Dưới đây là một số thủ thuật được sử dụng ngày nay:

7.1. Mở đường rò

Đầu tiên, mở rộng lỗ ra phía sau và nối các rãnh của lỗ rò từ ngoài vào trong bằng que. Một vết rạch sau đó được thực hiện trong ống thông từ lỗ bên ngoài đến lỗ giữa, từ đó lỗ rò được mở hoàn toàn. Phương pháp này nhằm để lỗ rò lành lại một cách tự nhiên, tuy nhiên cũng có một số biến chứng như tiểu không tự chủ. Vì vậy, phương pháp này không dùng cho các đường rò cao qua cơ thắt, đường rò trước ở nữ, đường rò trên cơ thắt. 

7.2. Cắt đường rò

Phương pháp này loại bỏ các mô xơ của đường rò và chỉ được sử dụng cho các đường rò nông. Kỹ thuật này mất nhiều thời gian để chữa lành và thường mất đến 6 tuần để lành hoàn toàn. Nhưng khoảng thời gian vết mổ cũ lành lại, bạn dễ dàng nhìn thấy một đường rò khác.

7.3. Buộc dây thun đường rò

Phương pháp này được áp dụng cho các trường hợp rò cơ thắt mức độ cao, đường rò tái phát, đường rò phức tạp ngoài cơ thắt và đường rò trước ở nữ giới. Thắt đường rò bằng dây thun có nhiều ưu điểm hơn so với các phương pháp khác như: bảo vệ cơ thắt ngoài hậu môn, dẫn lưu dịch có trong đường rò và hạn chế tình trạng viêm nhiễm cấp tính, phương pháp này và cách mở đường rò cũng tương tự. Nó an toàn và ít gây ra biến chứng.

7.4. Hạ niêm mạc trực tràng che lỗ rò hậu môn

Phương pháp này áp dụng cho bệnh nhân giống như phương pháp dây thun, không làm tổn thương cơ thắt. Tỷ lệ thành công cao, khả năng bệnh tái phát sau 19 tháng điều trị chỉ khoảng 8%. Đặc biệt, người bệnh có nguy cơ tái phát rất cao khi vết mổ bị nhiễm trùng.

7.5. Keo dán sinh học và nút vá lỗ rò

Kỹ thuật này chỉ áp dụng cho những đường rò đơn giản, nếu áp dụng cho những đường rò phức tạp thì nguy cơ bệnh tái phát là rất cao. Đặc biệt, kỹ thuật này không làm tổn thương cơ vòng.

Cần điều trị dứt điểm bệnh rò hậu môn bằng phương pháp ngoại khoa
Cần điều trị dứt điểm bệnh rò hậu môn bằng phương pháp ngoại khoa

8. Làm gì để phòng ngừa bệnh rò hậu môn?

Để phòng ngừa bệnh rò hậu môn, bệnh nhân cần chú ý thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt hàng ngày:

  • Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, chú trọng bổ sung chất xơ và vitamin từ rau củ để hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Đồng thời hạn chế ăn đồ cay nóng, bia rượu, thuốc lá và các chất kích thích,….
  • Tăng cường hoạt động thể dục thể thao, giải phóng năng lượng dư thừa trong cơ thể, tăng cường trao đổi chất và tuần hoàn giúp các cơ quan trong cơ thể hoạt động một cách tốt nhất và phòng chống bệnh tật trước khi mầm bệnh có thể phát triển.
  • Không nên đi vệ sinh quá lâu, nhất là với những người có thói quen mang điện thoại, báo, sách,… vào nhà vệ sinh. Điều này gây áp lực lên vùng hậu môn, có thể dẫn đến nhiều bệnh lý trong đó có bệnh rò hậu môn.
  • Thường xuyên theo dõi, chú ý các dấu hiệu bất thường nếu có. Bạn nên đi khám và khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng / lần để có biện pháp xử lý kịp thời.
Tăng cường hoạt động thể dục thể thao giúp tăng cường để kháng, phòng ngừa nhiều bệnh
Tăng cường hoạt động thể dục thể thao giúp tăng cường để kháng, phòng ngừa nhiều bệnh

9. Kết luận

Bệnh rò hậu môn nếu không được xử lí sớm và đúng cách sẽ dẫn đến những biến chứng khôn lường. Người bệnh nên để ý các triệu chứng của bệnh rò hâu môn để kịp thời chữa trị để có phương pháp chữa trị tốt nhất.

Xem thêm bài viết liên quan:

Bệnh lòi đom là gì? Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Nứt kẽ hậu môn là gì? Nguyên nhân gây bệnh và cách điều trị

TOP 7 thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ tốt nhất hiện nay

Rò hậu môn là gì? Các biến chứng và phương pháp điều trị

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chuyển lên trên