Tình trạng táo bón mãn tính nguyên do đâu và biện pháp ngăn ngừa

Táo bón mãn tĩnh gây nhiều phiền toái đến sức khỏe và sinh hoạt

Táo bón mãn tính là tình trạng bệnh táo bón diễn ra trong thời gian dài và không khỏi. Tuy không ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng nhưng bệnh thường gây ra nhiều phiền toái cho người bệnh liên quan đến sức khỏe và sinh hoạt. Vì vậy, để điều trị dứt điểm chứng táo bón mãn tính, người bệnh cần kết hợp chế độ ăn uống, luyện tập và dùng thuốc theo đơn của bác sĩ.

1. Dấu hiệu của táo bón mãn tính

Táo bón mãn tính là tình trạng phân thường khô và cứng, mặc dù rất buồn nhưng khó hoặc không thể và phải rặn rất mạnh, có khi đau và chảy máu khi đại tiện. Thời gian đi đại tiện kéo dài hoặc khoảng cách giữa các lần đi đại tiện cách nhau nhiều ngày. Những người bị táo bón mãn tính thường đi tiêu 3 lần / tuần.

Những người bị táo bón mãn tính thường có các triệu chứng sau:

  • Đã đi đại tiện nhưng vẫn muốn đi.
  • Phân thường có máu, phân khô và cứng hơn bình thường.
  • Cảm giác tắc nghẽn ở trực tràng và ruột.
  • Đầy hơi hoặc đau bụng.
  • Mặc dù đã đi tiêu nhưng bạn vẫn cảm thấy đầy bụng.
Táo bón mãn tính khi có tần suất đi tiêu ít hơn 3 lần trên 1 tuần
Táo bón mãn tính khi có tần suất đi tiêu ít hơn 3 lần trên 1 tuần

2. Nguyên nhân dẫn đến táo bón mãn tính

Táo bón mãn tính hình thành chủ yếu do chế độ ăn uống và sinh hoạt. 

2.1. Chế độ ăn ít chất xơ

Táo bón là dấu hiệu phổ biến nhất cho thấy bạn không cung cấp đủ chất xơ trong chế độ ăn uống của mình. Nếu không có chất xơ, hệ tiêu hóa của bạn sẽ làm việc nhiều hơn, phân cứng gây khó khăn khi đi đại tiện.

2.2. Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhiều chất béo ngọt

Chế độ ăn nhiều thịt, trứng, sữa hoặc phô mai, đường tinh luyện,… nếu sử dụng thường xuyên sẽ gây táo bón. Bởi khi vào cơ thể, chúng cản trở và làm chậm quá trình tiêu hóa, gây đầy bụng, khó tiêu. Mặt khác, những chất này cũng mất nhiều thời gian để tiêu hóa nhưng lại ít chất dinh dưỡng. Một lượng lớn natri có thể giữ nước trong cơ thể, ngăn không cho nước đào thải qua phân.

Ăn nhiều thực chế biến sẵn dẫn đến tình trạng khó tiêu, gây táo bón
Ăn nhiều thực chế biến sẵn dẫn đến tình trạng khó tiêu, gây táo bón

2.3. Không cung cấp đủ nước

Thiếu nước dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe như làm chậm quá trình trao đổi chất của cơ thể. Việc thiếu nước cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc táo bón. Khi bạn tiêu thụ thực phẩm bạn ăn sẽ đi từ dạ dày đến ruột, nếu bạn không có đủ nước trong cơ thể, ruột già sẽ hấp thụ nước từ chất thải, làm cho phân cứng và khó đi qua.

2.4. Tâm lý căng thẳng, thói quen đi tiêu không đều đặn

Thói quen đi tiêu không đều đặn, căng thẳng hàng ngày là nguyên nhân khiến cơ đại tràng co bóp chậm. Do đó, chất thải đọng lại ở đây lâu ngày không được đẩy ra ngoài dẫn đến tình trạng táo bón.

Căng thẳng khiến cho đại tràng co bóp chậm lại, lâu ngày dẫn đến tình trạng táo bón
Căng thẳng khiến cho đại tràng co bóp chậm lại, lâu ngày dẫn đến tình trạng táo bón

2.5. Lười tập thể dục

Nếu bạn không tập thể dục thường xuyên, hệ thống miễn dịch của bạn sẽ suy yếu và bạn sẽ dễ mắc các bệnh hơn. Đối với bệnh táo bón, lười vận động sẽ khiến nhu động ruột kém được kích thích, giảm nhu cầu đi đại tiện, tích tụ lâu ngày trong ổ bụng sẽ tạo thành những cục u trong bụng gây khó chịu cho người bệnh. Ngoài ra, những công việc phải ngồi hoặc đứng nhiều cũng là nguyên nhân khiến trẻ bị táo bón mãn tính.

2.6. Kiêng đại tiện

Do tính chất công việc, những người làm giáo viên, lái xe, nhân viên văn phòng thường phải kiêng khem khi có nhu cầu đi đại tiện. Theo thời gian, phân trong ruột già tích tụ lại, làm giãn nở ruột ở đây. Cảm giác muốn đi tiêu mất đi, khi cơ thể có nhu cầu bài tiết, phân không thể đi qua hậu môn dẫn đến táo bón mãn tính.

2.7. Giai đoạn mang thai

Tình trạng táo bón khá phổ biến ở phụ nữ khi mang thai. Vì họ đang chịu tác động của sự thay đổi nội tiết tố, mất nước do ốm nghén. Ngoài ra, áp lực từ thai nhi lên đường ruột có thể dẫn đến tình trạng táo bón ở bà bầu. Nhiều phụ nữ mang thai cảm thấy buồn nôn, nôn mửa và giảm cảm giác thèm ăn.

Táo bón cũng thường gặp ở phụ nữ mang thai
Táo bón cũng thường gặp ở phụ nữ mang thai

2.8. Ảnh hưởng của thuốc

Nếu bạn sử dụng một số loại thuốc tân dược như: thuốc giảm đau opioid, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống co giật, thuốc chứa hàm lượng canxi cao có thể gây tác dụng phụ lên dạ dày và ruột già dẫn đến khó tiêu. Việc lạm dụng một số loại thuốc có tác dụng nhuận tràng, lợi tiểu cũng có thể gây táo bón mãn tính.

2.9. Hội chứng ruột kích thích

Những người có vấn đề với chức năng ruột, chẳng hạn như hội chứng ruột kích thích (IBS), có nguy cơ bị táo bón mãn tính cao hơn những người không có tình trạng này. Những người bị IBS có thể bị đau bụng, đầy hơi, thay đổi đặc điểm của phân, v.v.

2.10. Tổn thương thực thể đối với đường tiêu hóa

Đây là nhóm nguyên nhân điển hình dẫn đến tình trạng táo bón mãn tính. Đa số là các bệnh lý đại tràng: megacolon bẩm sinh, megacolon không rõ nguyên nhân, viêm đại tràng mãn tính, polyp đại tràng…

3. Tình trạng táo bón mãn tính có nguy hiểm không?

3.1. Táo bón mãn tính dẫn đến bệnh trĩ

Khi bị táo bón, việc đi tiêu sẽ trở nên khó khăn hơn, bạn phải rặn nhiều hơn để đi tiêu. Việc căng quá mức này dần dần khiến các tĩnh mạch ở hậu môn và xung quanh trực tràng bị giãn ra, đôi khi có thể bị chảy máu tươi. Ở một mức độ nào đó, các tĩnh mạch này sẽ sưng lên tạo thành các búi trĩ.

Búi trĩ có thể hình thành ở bất cứ đâu, bên trong hoặc bên ngoài hậu môn hoặc sâu trong trực tràng. Người bệnh sẽ cảm thấy đau, ngứa, chảy máu khi đi vệ sinh. Hậu môn, trực tràng là nơi có độ ẩm cao, vệ sinh kém, các búi trĩ bị tổn thương có thể dẫn đến nhiễm trùng, dính da, tụ máu.

Bệnh trĩ nhẹ có thể được điều trị bằng thuốc kết hợp chăm sóc, nhưng trường hợp nặng cần can thiệp ngoại khoa để làm teo hoặc cắt bỏ búi trĩ. Do đó, ngăn ngừa tình trạng táo bón mãn tính giúp hạn chế nguy cơ hình thành bệnh trĩ.

Táo bón mãn tính dẫn đến bệnh trĩ
Táo bón mãn tính dẫn đến bệnh trĩ

3.2. Biến chứng của táo bón mãn tính – nứt hậu môn

Tình trạng phân cứng cùng với việc cố rặn khi đi đại tiện là nguyên nhân dẫn tới tổn thương và xuất hiện các vết nứt ở hậu môn. Nứt hậu môn dẫn đến đau, ngứa, chảy máu khiến cho người bệnh cảm thấy sợ hãi mỗi khi đi đại tiện, dẫn tới tình trạng táo bón cũng nặng hơn.

Trẻ bị táo bón rất dễ gặp phải biến chứng rò hậu môn này do lớp da này mỏng và dễ bị tổn thương. Khi bị nứt hậu môn, cơn đau khiến trẻ không dám đi vệ sinh, tình trạng táo bón nặng hơn. Có thể quan sát thấy vết nứt hậu môn với vết rách có thể nhìn thấy, xung quanh sưng tấy, đau và có máu tươi trong giấy vệ sinh hoặc phân.

3.3. Tình trạng táo bón lâu ngày dẫn đến tình trạng phân bị ứ đọng

Tình trạng ứ phân là hậu quả của tình trạng táo bón lâu ngày, khi cơ thể không thể tống phân ra ngoài khiến phân ngày càng tích tụ nhiều trong ruột, kết dính lại với nhau tạo thành một khối lớn. Đại tràng bắt đầu không thể co bóp để đẩy phân ra ngoài khi phân cứng và quá lớn.

Có thể nhận biết tình trạng ứ phân qua các biểu hiện: đau bụng, đau quặn bụng sau khi ăn, khó chịu, chướng bụng, chán ăn, nôn, buồn nôn, đau đầu,… 

Táo bón lâu ngày đến đến tình trạng phân bị ứ đọng, nguy cơ nhiễm khuẩn cao
Táo bón lâu ngày đến đến tình trạng phân bị ứ đọng, nguy cơ nhiễm khuẩn cao

3.4. Táo bón lâu ngày dẫn đến sa trực tràng

Trực tràng là phần cuối cùng của ruột già, nơi chứa phân, dẫn đến hậu môn. Táo bón khiến người bệnh thường xuyên phải rặn mạnh để đẩy phân ra ngoài, lâu ngày có thể khiến một phần hoặc toàn bộ trực tràng sa xuống, trượt ra khỏi vị trí bình thường và thậm chí là lòi ra ngoài cơ thể.

Bệnh sa trực tràng gây ra những triệu chứng khá giống với bệnh trĩ ở chỗ đều gây ra những khối phồng lớn bên ngoài hậu môn nhưng biến chứng thường nguy hiểm và đau đớn hơn. Các triệu chứng của sa trực tràng bao gồm: thường xuyên ngứa ngáy, khó chịu và đau xung quanh hậu môn, chảy máu tươi lẫn với phân, rò rỉ phân, v.v.

4. Những ai dễ mắc phải táo bón mãn tính?

  • Bất cứ ai đều có thể bị táo bón. Đặc biệt chứng táo bón lâu ngày sẽ rất dễ “tìm đến” và “làm bạn” với những người thường xuyên có chế độ ăn uống không khoa học, lười vận động.
  • Đặc biệt, các cuộc khảo sát cho thấy người lớn từ 65 tuổi trở lên có xu hướng bị táo bón nhiều hơn các nhóm tuổi khác. Vì đây là đối tượng hạn chế vận động, ăn ít và tiềm ẩn nhiều bệnh tật.
  • Những người bị chấn thương tủy sống thường khó đi tiêu phân.
  • Nữ giới có nguy cơ mắc táo bón mãn tính cao hơn nam giới. Đặc biệt là phụ nữ có thai.
  • Trẻ em cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người lớn.
  • Nhân viên văn phòng, thợ may, nhân viên vi tính, tài xế, giáo viên …
Bất cứ ai đều cũng có khả năng bị táo bón
Bất cứ ai đều cũng có khả năng bị táo bón

5. Các biện pháp ngăn ngừa táo bón mãn tính

Khi phát hiện nguyên nhân dẫn đến tình trạng táo bón thì cần điều trị theo nguyên nhân. Còn nếu không thể tìm ra nguyên nhân hoặc tình trạng gây táo bón không thuyên giảm, hãy điều trị triệu chứng. Một số cách giúp giảm tình trạng táo bón mãn tính:

  • Chế độ ăn ít nhất 25-30 gam chất xơ và 6 cốc nước (250 ml / cốc) để tạo phân mềm hàng ngày
  • Hãy thử đi vệ sinh như một thói quen buổi sáng. Lắng nghe cơ thể của bạn. Luôn đi vệ sinh khi bạn cảm thấy thôi thúc.
  • Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện nhu động ruột
  • Nếu bạn bị phân cứng gây tắc nghẽn, hãy chủ động sử dụng thuốc nhuận tràng.

Một số biện pháp khắc phục cụ thể cho chứng táo bón mãn tính bao gồm:

  • Thực hiện một chế độ ăn uống lành mạnh: bao gồm nhiều trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì và rau mỗi ngày. Các loại thực phẩm này có chứa nhiều chất xơ giúo làm dịu chứng táo bón. Táo, mơ, nho, đào, lê, mận, mận, mâm xôi và dâu tây,… là một trong những loại trái cây có hàm lượng sorbitol cao, là một loại thuốc nhuận tràng tự nhiên.
  • Chọn thực phẩm giàu chất xơ, chẳng hạn như ngũ cốc nguyên hạt hoặc bánh mì nguyên cám, thay vì thực phẩm tinh chế và chế biến. Hãy tuân thủ thói quen này, ngay cả khi bạn không thấy kết quả ngay lập tức. Chất xơ giúp cải thiện tình trạng táo bón trong vòng vài ngày, nhưng có thể mất đến bốn tuần trước khi bạn cảm thấy hiệu quả tích cực.
  • Uống nhiều nước: Bạn cần ít nhất 2 lít chất lỏng mỗi ngày. Một vài ly nước ép trái cây mỗi ngày, và nước ép mơ và mận khô là những lựa chọn tốt vì chúng chứa nhiều sorbitol.
  • Hệ tiêu hóa của mỗi người là khác nhau, vì vậy bạn có thể thử các nguồn thực phẩm khác nhau để đối phó với chứng táo bón. Thực phẩm giàu chất xơ không phải lúc nào cũng giải quyết được vấn đề.
  • Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, đạp xe tại chỗ, yoga giúp giảm nguy cơ táo bón cũng như tăng cường sức khỏe.
  • Uống psyllium, một loại thuốc trị táo bón có chứa chất xơ.
  • Nếu đang bổ sung vitamin có chứa sắt, bạn có thể hỏi ý kiến ​​bác sĩ để thay đổi nếu tình trạng táo bón trở nên trầm trọng.
Hãy xây dựng cho bản thân một lối sống lành mạnh để ngăn ngừa tình trạng táo bón mãn tính
Hãy xây dựng cho bản thân một lối sống lành mạnh để ngăn ngừa tình trạng táo bón mãn tính

6. Kết luận

Táo bón mãn tính gây nhiều ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, công việc và sinh hoạt hàng ngày. Hiện nay chưa có thuốc đặc trị để điều trị tình trạng này. Điều quan trọng nhất để phòng ngừa cũng như làm giảm tình trạng này là cần xây dựng một chế độ ăn uống và chế độ sinh hoạt lành mạnh, khoa học. Nếu tình trạng này kéo dài, bạn cần thăm khám bác sĩ để xác định nguyên nhân chính xác dẫn đến táo bón mãn tính để có phương pháp điều trị phù hợp nhất.

 

Tình trạng táo bón mãn tính nguyên do đâu và biện pháp ngăn ngừa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chuyển lên trên